![Melatonina - czym jest, właściwości, zastosowanie. Z czym nie łączyć melatoniny?](/modules/bpakblog/img/large-42.webp)
Melatonina - czym jest, właściwości, zastosowanie. Z czym nie łączyć melatoniny?
Sen to proces fizjologiczny, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, dlatego też ważne jest dbanie o jego odpowiednią długość i jakość. Wiele osób chcących przyspieszyć proces zasypiania, zwraca swoje oczy ku melatoninie.* [1] Czym jest wspomniana melatonina? Jakie są właściwości „hormonu snu”? Jak zadbać o odpowiedni poziom melatoniny? Na te i inne pytania odpowiemy w tym artykule, zapraszamy do lektury!
Czym jest melatonina?
Melatonina to organiczny związek chemiczny, określany również potocznie jako "hormon snu" lub "hormon ciemności". W warunkach naturalnych syntetyzowana jest głównie w szyszynce, a substratem do produkcji hormonu snu jest egzogenny aminokwas tryptofan. Szyszynka to nieparzysty, niewielki gruczoł dokrewny, wyglądem przypominający szyszkę, który znajduje się w mózgu. [2] Jak się okazuje, oprócz szyszynki, niewielkie ilości melatoniny mogą być także syntetyzowane przez siatkówkę i soczewkę oka, nabłonek przewodu pokarmowego oraz komórki krwi. [3]
Biosynteza melatoniny w szyszynce ściśle związana jest z wewnętrznym zegarem biologicznym oraz rytmem dnia i nocy. Rytm ten zależny jest od warunków oświetlenia środowiska. [4] W cyklu dobowym stężenie melatoniny wzrasta w ciągu nocy, a pozostaje niskie w ciągu dnia. Dzieje się tak, ponieważ światło działa hamująco na produkcję melatoniny. [5]
Synteza melatoniny w szyszynce składa się z kilku etapów. Związkiem wyjściowym tego procesu jest wspomniany wcześniej tryptofan, który ulega reakcjom hydroksylacji oraz dekarboksylacji i staje się serotoniną. W kolejnych etapach udział biorą enzymy: N-acetylotransferaza serotoninowa i transferaza hydroksyindolo-O-metylowa, skutkiem czego z serotoniny powstaje melatonina, która następnie uwalniana jest do krwi. Dzięki swojej budowie, hormon snu ma możliwość przekraczania wszystkich barier biologicznych w organizmie, a także oddziaływania na inne tkanki i komórki. [5] Co ciekawe, stężenie melatoniny w organizmie człowieka zmienia się wraz z wiekiem. [5]
Jakie są właściwości melatoniny, czyli hormonu snu?
Melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie. [1] Co ważne, korzystne działanie występuje w przypadku spożycia 1 mg melatoniny krótko przed pójściem spać. [1] To jednak nie jej wszystkie pozytywne właściwości.
Melatonina może również wspierać osoby, które dużo podróżują, ponieważ pomaga w zmniejszeniu subiektywnych odczuć związanych ze zmianą strefy czasowej (jet lag). [1] Korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 0,5 mg krótko przed pójściem spać, pierwszego dnia podróży i przez kolejne kilka dni po przybyciu do celu podróży. [1]
Jak wspierać naturalną produkcję melatoniny?
Jak już wspomnieliśmy, melatonina powstaje w organizmie z aminokwasu tryptofanu. W związku z tym, jej naturalną produkcję można wspierać poprzez włączenie do diety produktów bogatych w ten aminokwas. Do żywności zawierającej dużą ilość tryptofanu zaliczyć możemy produkty pochodzenia zwierzęcego - takie jak mięso z kurczaka, schab, łosoś, tuńczyk, twaróg i jaja.[7] Wśród produktów roślinnych będą to natomiast suche nasiona roślin strączkowych, pestki, orzechy, płatki owsiane i pieczywo. Wysoką zawartością tryptofanu wyróżnia się także spirulina, soja, len, pestki dyni i słonecznika oraz migdały. [6] Tryptofan dostępny jest również w formie suplementów diety.
W próbie uregulowania dobowego rytmu snu, pomocne może być trzymanie się stałych pór snu i zasypianie codziennie o podobnej godzinie. Dodatkowo ze względu na ścisły związek melatoniny z ekspozycją na światło, polecane jest ograniczenie ilości światła niebieskiego, zwłaszcza przed pójściem spać. Źródłem takiego światła jest elektronika, czyli komputery, smartfony czy tablety. Dobrym pomysłem jest też zasłonięcie okien i wyeliminowanie innych źródeł światła w sypialni. [8]
We wsparciu prawidłowego funkcjonowania rytmu dobowego pomocna może być także aktywność fizyczna, dzięki której znacznie zwiększa się szansa na szybsze zaśnięcie. [8]
Zastosowanie melatoniny
Melatonina dostępna jest na rynku w formie suplementów diety. Przyjmowanie preparatów zawierających melatoninę polecane jest dla osób chcących przyspieszyć zasypianie.* [1] Stosowanie melatoniny wspiera również osoby często podróżujące i zmieniające strefy czasowe, ze względu na jej pomoc w łagodzeniu objawów jet-lag.** [1]
Suplementy diety zawierające melatoninę
Wybierając suplement diety, warto zwrócić uwagę na ilość melatoniny w porcji dziennej. Aby wesprzeć swój organizm w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie, zalecane jest aby przyjmować 1 mg melatoniny krótko przed pójściem spać. [1]
Suplement diety Essensey Melatonina zawiera 1 mg melatoniny w porcji dziennej, zamknięty w jednej celulozowej kapsułce. Może być on przyjmowany także przez wegetarian, a opakowanie zawiera aż 120 kapsułek. Dzięki zawartości melatoniny, Essensey Melatonina wspomaga szybsze zasypianie.* [1]
Mówiąc o melatoninie, warto wspomnieć także o tryptofanie, który jest substratem do jej syntezy. Essensey L-Tryptofan zawiera 1000 mg L-tryptofanu w porcji dziennej. Tryptofan jest prekursorem melatoniny i serotoniny oraz niezbędnym aminokwasem egzogennym.
Warto pamiętać, że suplementy diety należy stosować zgodnie z zaleceniami producenta i nie przekraczać zalecanej porcji dziennej. Nie mogą one stanowić substytutów zróżnicowanej diety.
Z czym nie łączyć melatoniny?
Podczas suplementacji melatoniną należy zachować ostrożność, ponieważ nie jest ona wskazana dla kobiet w ciąży, karmiących piersią, osób będących pod wpływem alkoholu, a także osób nadwrażliwych na melatoninę lub inny składnik danego suplementu diety. Uważać powinny także osoby, które przyjmują leki związane z zaburzeniami czynności wątroby, nerek, układu immunologicznego oraz hormonalnego. W związku z tym polecane jest, aby przed rozpoczęciem przyjmowania melatoniny, skorzystać z osobistej porady lekarskiej, w celu uzyskania informacji na temat zalecanej porcji oraz możliwych interakcji z przyjmowanymi lekami lub innymi suplementami.
* Korzystne działanie występuje w przypadku spożycia 1 mg melatoniny krótko przed pójściem spać.
** Korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 0,5 mg krótko przed pójściem spać pierwszego dnia podróży i przez kolejne kilka dni po przybyciu do celu podróży.
Literatura:
1. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci.
2. Skwarło-Sońta, Krystyna, and Paweł Majewski. "Melatonina, wielofunkcyjna cząsteczka sygnałowa w organizmie ssaka: miejsca biosyntezy, funkcje, mechanizmy działania." Folia Medica Lodziensia 37.1 (2010): 15-55.
3. Popławski, PIOTR TADEUSZ, and RAFAŁ ANDRZEJ Derlacz. "Jak działa melatonina." Postępy Biochem 49 (2003): 9-17.
4. Zawilska, Jolanta B. "Melatonina–hormon o działaniu pronasennym." Bromat Chem Toksykol 41 (2008): 224-228.
5. Brzęczek, Maciej, Karina Słonka, and Lidia Hyla-Klekot. "Melatonina–hormon o plejotropowym działaniu." Pediatria i Medycyna Rodzinna 12.2 (2016): 127-133.
6. Goluch Z., Haraf G.,Teleszko M., Składniki diety i ich źródła pokarmowe niezbędne w syntezie wybranych neuroprzekaźników wpływających na stan zdrowia psychicznego, [w:] Psychika a dietetyka – nierozerwalne połączenie. Najnowsze doniesienia. red. Fichny J., Sienkiewicz M., Łódź 2019, s. 6.
7. Skwarło-Sońta, K. (2014). Melatonina: hormon snu czy hormon ciemności?. Kosmos, 63(2), 223-231.
8. Szewczyk, Pawel & Szewczyk, Angelika & Poniewierka, Elżbieta. (2018). Melatonin – metabolism and the role of pineal hormone. Nursing and Public Health. 8. 135-139.
Zobacz inne artykuły z kategorii Suplementy diety
Zobacz wszystkie artykułyAshwagandha - rano czy na noc? O jakiej porze najlepiej ją stosować?
![Ashwagandha - rano czy na noc? O jakiej porze najlepiej ją stosować?](/modules/bpakblog/img/medium-44.webp)
Ashwagandha to roślina znana również jako indyjski żeń -szeń. Stosuje się ją od wieków w tradycyjnych praktykach Dalekiego Wschodu ze względu na jej wspierające właściwości adaptogenne [1] i wspomaganie organizmu człowieka. Gdy już zdecydujemy się na jej przyjmowanie, pojawia się jednak pytanie: kiedy najlepiej stosować ashwagandhę? Rano czy wieczorem? Jeśli rozpoczynasz swoją przygodę z...
Ranking Bestsellerów Czerwiec 2024!
Czerwiec to czas, gdy lato zaczyna się na dobre, a my coraz chętniej korzystamy z dłuższych dni i cieplejszej pogody. To również okres, w którym zwracamy większą uwagę na nasze zdrowie i formę fizyczną, przygotowując się do wakacyjnych wyjazdów i aktywności na świeżym powietrzu. Na podstawie najnowszych danych sprzedażowych, przygotowaliśmy ranking top 5 najchętniej kupowanych suplementów diety w czerwcu. Przedstawiamy produkty, które cieszyły się największym zainteresowaniem konsumentów i...
Serotonina - co to jest? Serotonina a dopamina - podobieństwa i różnice.
Serotonina jest organicznym związkiem chemicznym, który odpowiada za wiele ważnych funkcji w organizmie człowieka. Oprócz tego, że jest hormonem tkankowym, pełni również rolę ważnego neuroprzekaźnika w ośrodkowym układzie nerwowym. [2] Za co dokładnie odpowiada serotonina? Jak wspierać jej wydzielanie? Czym różni się serotonina od dopaminy? Poznaj odpowiedzi na te i inne pytania!
Najchętniej wybierane produkty naszych Klientów w maju 2024!
Maj to miesiąc, w którym wiosenna aura i nadchodzące lato motywują nas do zwiększonej aktywności fizycznej oraz poszukiwania sposobów na wsparcie dobrej kondycji organizmu. Nic więc dziwnego, że w tym okresie rośnie zainteresowanie suplementami diety, które mogą wspierać nas w realizacji tych celów. W oparciu o dane sprzedażowe, przygotowaliśmy ranking top 5 najchętniej kupowanych suplementów diety w maju. Przedstawiamy produkty, które zdobyły największe zaufanie konsumentów – zapraszamy do...